Bài học cho nhân loại từ những đại dịch

Năm 2002, đại dịch SARS do một chủng virus corona gây ra, bắt nguồn từ miền nam Trung Quốc và lan sang 17 quốc gia, 8.000 trường hợp nhiễm bệnh và gần 800 ca tử vong.

Năm 2009, một chủng cúm H1N1 mới xuất hiện ở Mexico, gây sự hoảng loạn trên toàn thế giới.

Năm 2014, dịch Ebola bùng phát ở ba quốc gia Tây Phi, gần 30.000 ca nhiễm bệnh và hơn 11.000 người tử vong.

Giờ đây, năm 2020, nhân loại đang phải đối mặt với sự bùng phát của dịch bệnh do virus corona chủng mới, gọi là nCoV. Viêm đường hô hấp cấp do nCoV được dự đoán sẽ trở thành đại dịch toàn cầu khi đến ngày 11/2 đã có hơn 43.000 trường hợp nhiễm bệnh và 1.018 người tử vong.

Ba năm trước trong cuốn sách tựa đề "Deadliest Enemy" (tạm dịch Kẻ thù nguy hiểm nhất ), có một chương viết về virus corona có tên: "SARS and MERS: Harbingers of Things to Come" (tạm dịch Dịch SARS và MERS: Những dấu hiệu báo trước ). Thật buồn là những dự đoán đó đã thành hiện thực. Nhưng vấn đề là tại sao con người vẫn thụ động trong mỗi lần xảy ra đại dịch?

Hiện nay, giới khoa học đánh giá bất kỳ bệnh truyền nhiễm nào đều dựa trên hai nhân tố: Tốc độ truyền nhiễm và mức độ nghiêm trọng.

Virus corona chủng mới đang càng ngày càng lan nhanh và rộng khắp, giống như một loại virus cúm lây truyền giữa người với người, đặc biệt là từ không khí luân chuyển trong không gian kín.

Cơ chế hoạt động của nó vẫn không đổi thay khi lan sang các quốc gia khác. Rất có thể những điều hao hao sẽ xảy ra với các quốc gia như đang xảy ra ở Trung Quốc, mà chính phủ chưa thể ngăn chặn một cách hiệu quả. Điều này đã khiến cho các ca nhiễm nCoV gia tăng chóng vánh, đòi hỏi một phác đồ chữa trị, lượng thuốc, thiết bị y tế dồi dào, công nghệ cao có thể đảm bảo nguồn cung cho các bệnh nhân.

Ông Tedros Adhanom Ghebreyesus - Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới ngày 11/2 nhận virus corona mới là "mối đe dọa nghiêm trọng" toàn cầu. Ảnh: Reuters.

Mặc dù các phương tiện truyền thông liên tục đưa tin về những tiến bộ của giới khoa học trong điều chế vaccine chống chủng virus này, nhưng quá trình đó sẽ phải mất nhiều năm. Thậm chí, chúng ta vẫn chưa rõ phải phát triển loại vaccine này như thế nào, có thành công thì sẽ phải mất thêm nhiều năm nữa để thử nghiệm, hoàn thiện và sản xuất.

Vấn đề là con người đã không chuẩn bị kỹ càng trong cuộc chiến chống lại các bệnh lây truyền, giống như cách mà chúng ta vẫn làm khi đối mặt các mối đe dọa khác với an ninh nhà nước. Con người đã quá tiêu cực vì thiếu đầu tư nguồn lực và nhận thức của cộng đồng còn hạn chế. Nếu nghiêm chỉnh trong việc bảo vệ chính mình, chính phủ các nước phải có kế hoạch đầu tư dài hạn, chủ động vào các doanh nghiệp dược phẩm, thiết bị y tế, vật tư và nghiên cứu căn bản.

Với chuỗi cung ứng công nghiệp và sản xuất thực phẩm phần đông được toàn cầu hóa, con người luôn phải chịu sự ràng buộc của kết liên yếu nhất trong chuỗi. thí dụ, trọng tâm nghiên cứu và chính sách về bệnh lây tại Đại học Minnesota đã xác định 153 loại thuốc cứu sinh quan yếu cho tuốt loại bệnh thường được dùng ở Mỹ, giúp kéo dài sự sống cho bệnh nhân trong vài giờ. hết thảy được biết đến nhờ tên hóa học (chứ không có tên thương nghiệp), hoặc thành phần dược phẩm chính của các loại thuốc này, đều được sinh sản tại Trung Quốc. Thế nhưng, 63 loại thuốc trong số đó không có sẵn tại các hiệu thuốc.

Đây chỉ là một Ví dụ về việc thiếu chuẩn bị của con người. Thêm vào đó, sự bùng phát dịch corona sẽ càng đe dọa tới nguồn cung của các loại thuốc này bởi dịch bệnh đã làm gián đoạn mọi hoạt động sinh sản tại Trung Quốc. Một bệnh viện hiện đại ở một thành phố lớn của phương Tây sẽ không còn giá trị nếu không còn đủ thuốc men đáp ứng cho nhu cầu bệnh nhân.

Công nhân và người cần lao Bắc Kinh trên đường đi làm sáng 10/2. Ảnh: Reuters

thành thử, con người phải chuẩn bị cho một đại dịch có thể bùng nổ bằng cách nào?

trước hết, hãy dừng việc gửi nhắn tin xoa dịu rằng đây chỉ là một tình huống rủi ro thấp. Bởi nếu vậy, điều đó vô hình trung khiến chúng ta trở nên chủ quan với loại virus đó.

Hạn chế đi du lịch nước ngoài sẽ chỉ giúp làm chậm sự lây lan của nCoV. Sự bùng phát dịch đã diễn ra ở chính nơi khởi phát nguồn bệnh. Do đó, chúng ta phải có sự chuẩn bị tốt nhất cho tình huống xấu nhất có thể xảy ra. Ngoài ra, chính quyền nên sáng tỏ thông báo với công chúng về những gì đã xảy ra.

Đồng thời, bít tất hệ thống chăm chút sức khỏe tại địa phương và khu vực cần phải lên kế hoạch chủ động cho sự bùng phát dịch. Trong đó, các khoa cấp cứu vững chắc sẽ bị quá tải bởi những người đích thực nhiễm bệnh, cũng như người dân lo âu nhiễm bệnh cần được soát và xét nghiệm.

Dịch bệnh hiện tại đã khiến nhiều bệnh viện phải hoạt động vượt quá công suất. Chính các thầy thuốc coi ngó trực tiếp cho bệnh nhân là những người rất dễ bị lây truyền virus. Trong khi đó, hồ hết bệnh viện đều có kho dự trữ thiết bị bảo vệ cá nhân chủ nghĩa cực kỳ hạn chế, thiếu cả khẩu trang phòng độc. Vậy sẽ day trở thế nào nếu không có đủ công nhân sản xuất các thiết bị này vào thời điểm cần thiết?

bởi vậy, hơn bao giờ hết, cần phải coi cuộc "khủng hoảng" nCoV này như một phép thử để loài người có sự chuẩn bị kỹ càng cho những đợt bùng phát dịch bệnh lây truyền có thể lớn hơn và hiểm hơn kiên cố sẽ xảy ra trong mai sau.

Minh Ngân (Theo Time )