Kể từ 23/3, người dân Anh chỉ được rời nhà để mua nhu yếu phẩm, tập thể dục một lần mỗi ngày, khám sức khỏe hoặc đi làm nếu gánh vác những công việc đặc biệt quan trọng. Mọi cửa hàng, trừ bán thực phẩm và dược phẩm, trạm xăng, bưu điện và sạp báo sẽ bị đóng. Khách sạn, tiệm làm nail hay thư viện đều phải dừng hoạt động. Cảnh sát có quyền phạt tiền người cố tình vi phạm lệnh cấm và giải thể những nơi tụ tập đông người.
|
|
Thủ tướng Anh Boris Johnson trong cuộc họp báo tại London ngày 22/3. Ảnh:
AFP
.
|
Thay đổi mạnh mẽ này diễn ra sau nhiều tuần Thủ tướng Boris Johnson bị chỉ trích là đã coi nhẹ Covid-19, trong khi các nước khác ở châu Âu đã có những động thái nhanh và mạnh mẽ hơn để khiên chế nó.
Một trong những nhân tố khiến Anh chậm hành động là tham mưu của các chuyên gia nước này
. 10 ngày trước, trong khi nhiều chính phủ châu Âu cấm các sự kiện thể thao hoặc đóng cửa trường học, Anh không đưa ra các biện pháp hao hao mà chỉ kêu gọi người dân để ý rửa tay và ở nhà trong một tuần nếu bị ho và sốt.
Các chuyên gia Anh ủng hộ phương hướng "thả dịch lên đỉnh" để đạt được "miễn dịch cộng đồng". Patrick Vallance, cố vấn khoa học của chính phủ, cho rằng chẳng thể ngăn chặn hoàn toàn dịch lây lan và làm vậy cũng không phải là cách hay vì "bạn muốn một phần dân số có miễn nhiễm". Đạt được "miễn dịch cộng đồng là rất quan yếu vì chưa có vaccine", ông nói thêm.
Lý do cho chiến lược thất thường này là một nhóm nhà khoa học hành vi lập luận rằng nếu chính phủ ban hành các biện pháp quyết liệt và bắt buộc mọi đứa ở nhà thì người dân sẽ "cuồng chân", cố tình không tuân lệnh và ra ngoài khi dịch lên đến cực điểm. Điều đó sẽ dẫn đến gia tăng đột biến số ca nhiễm, khiến dịch vụ y tế bị đẩy đến giới hạn.
Các nhà khoa học hành vi ở các nước châu Âu khác đặt câu hỏi về cách lập luận này. "Tôi rất muốn biết họ lấy chứng cứ ở đâu ra", Pete Lunn, người đứng đầu mảng nghiên cứu hành vi tại Viện Nghiên cứu Kinh tế và tầng lớp Ireland, nói. "Người dân chưa bao giờ ở trong cảnh huống như thế này".
Anh bắt đầu đổi thay cách tiếp cận sau khi Đại học tôn thất London ngày 16/3 công bố mỏng, cảnh báo rằng nếu không bị kìm giữ, Covid-19 có thể khiến 510.000 người chết ở Anh.
thưa bác chiến lược "miễn dịch cộng đồng", nói rằng nó sẽ khiến bệnh viện quá tải trong khi nhiều người lâm vào tình trạng nguy kịch và khuyến cáo Anh thực hiện các biện pháp để khiến virus chậm lây lan.
Tuy nhiên, ngay cả sau khi đã "thức tỉnh" trước Covid-19, Anh cũng không thực hiện các biện pháp quyết liệt ngay mà dần dần thắt chặt các hạn chế. Chính phủ ban sơ kêu gọi mọi người không đến nơi công cộng như quán rượu, nhà hàng, hí viện hoặc bảo tàng nhưng không đề nghị đóng cửa các cơ sở này.
Vài ngày sau, họ đóng cửa trường, khuyến cáo người trên 70 tuổi, người có bệnh lý nền và nữ giới có thai ở nhà trong 12 tuần. Dịch vụ Y tế Công (NHS) liên tưởng 1,5 triệu người có nguy cơ cao như bệnh nhân ung thư, bệnh hô hấp nặng và người đã cấy tạng để yêu cầu họ ở trong nhà 12 tuần. Cuối tuần trước, Anh đóng cửa thảy quán bar, quán rượu và cơ sở giải trí.
Nhưng đến ngày 23/3, Johnson mới ra quyết định phong tỏa toàn quốc. Luke McGee, nhà bình luận của
CNN
, cho rằng lý do Johnson mất nhiều thời kì như vậy có thể vì ông thấy không thoải mái với việc loại bỏ quyền tự do cá nhân chủ nghĩa của bất kỳ ai.
trong sự nghiệp của mình, Johnson chê bai ý tưởng về "nhà nước bảo mẫu" và khinh thường bản năng chính trị của những người sử dụng quyền lực của quốc gia để yêu cầu công chúng phải làm gì. Trong một bài xã luận năm 2004, Johnson viết về đề xuất cấm hút thuốc: "Chúng ta nên suy nghĩ hợp tình hợp lý, lắng tai ý kiến của người khác trước khi tự cho rằng chúng ta hành động vì ích của họ".
Ông mỉa mai những người ủng hộ lệnh cấm: "Rồi các bạn sẽ muốn cấm uống rượu để tránh say xỉn, hay cấm ôtô để tránh tài xế quá tốc độ". Johnson còn đề cập đến cuộc chiến ở Iraq và chỉ trích chính phủ thời đó "quyết định với sự thiếu hiểu biết rằng cách tốt nhất để giúp Iraq là giết nhiều người dân của họ".
Johnson đã dành nhiều thập kỷ để gọt giũa hình ảnh thành viên đảng hủ lậu với ý kiến tự do, tin rằng mọi người nên được tự do sống như họ mong muốn. Đó là "sợi chỉ đỏ" xuyên suốt tuốt luốt sự nghiệp của ông: từ biên tập tập san cho đến thúc đẩy Brexit.
Việc Johnson trong nhiều năm xác định tự do cá nhân chủ nghĩa là nhân tố xúc tiến ý kiến chính trị có thể giảng giải tại sao kể cả lệnh hạn chế mới nhất của Anh cũng ít nghiêm ngặt hơn so với các nước khác như Italy hay Tây Ban Nha. Johnson nói rằng cảnh sát có thể giải tán các cuộc tập hợp và phạt tiền nhưng không đề cập đến việc bắt bớ. Các cố vấn của Johnson nhấn mạnh rằng lệnh phong tỏa sẽ được coi xét lại sau ba tuần.
Câu hỏi được đặt ra là liệu Anh có hành động quá muộn. Anh ghi nhận hơn 8.000 ca nhiễm và hơn 400 người tử vong, là vùng dịch lớn thứ sáu ở châu Âu. David Spiegelhalter, từ Đại học Cambridge, cho biết dữ liệu trong 14 ngày qua cho thấy số ca tử vong ở Anh tăng 30% một ngày, trong khi ở Italy, vùng dịch lớn nhất châu Âu và thứ hai thế giới, là 37%.
Spiegelhalter cho rằng đỉnh dịch của Anh có thể không quá nghiêm trọng nếu biện pháp ứng phó của họ có hiệu quả, nhưng câu đáp cho điều đó vẫn chưa rõ ràng.
Dù Anh giờ đây đã có hành động đúng đắn để dập dịch, "chúng ta đã mất đi thời kì quý giá", Richard Horton, tổng biên tập tạp chí y học Lancet, nói. "Sẽ có những cái chết chẳng thể tránh được. Hệ thống đã hoạt động kém hiệu quả".
Phương Vũ
(Theo
CNN/WSJ/Guardian
)
