Một học sinh có thể là người có hành vi bắt nạt, là nạn nhân của đe hoặc cả hai. doạ học trò là một dạng của bạo lực học đường, có thể gây ra thương tổn về mặt thể chất, tinh thần và từng lớp, thậm chí là tử vong, và đã trở thành một vấn đề y tế công cộng được quan tâm trên toàn cầu cũng như ở Việt Nam.
Trên thế giới, mỗi năm có 6 triệu trai trẻ và 4 triệu trẻ gái có liên can trực tiếp đến bạo lực học đường, trên 3,2 triệu học trò là nạn nhân của bắt nạt mỗi năm. Tại Hoa Kỳ, có khoảng 28% học sinh từ 12 - 18 tuổi bị doạ tại trường học, trong đó 18% học sinh bị xúc phạm, chọc, 18% là nạn nhân của những tin đồn, 5% bị đe dọa và 3% học sinh bị bắt làm những điều mà họ không muốn.
Một số nước có khuynh hướng giảm về tỉ lệ bị nạt và có hành vi bắt nạt người khác như Đan Mạch, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Anh và Nauy. Bên cạnh đó, một số nước như Pháp, Bỉ, Hà Lan có tỉ lệ bị ăn hiếp vẫn gia tăng ở cả hai giới. Theo thưa của tổ chức Plan International (PI), khảo sát trên 5 nhà nước châu Á cho thấy học trò 12 đến 17 tuổi bị nạt trong 6 tháng qua chao đảo trong khoảng 28% đến 75% với các hình thức đe thể chất, doạ ý thức và lạm dụng dục tình, trong đó, tỉ lệ bị đe ở Việt Nam là 71%.
Ảnh minh họa
Tại Việt Nam, trong thời kì gần đây học trò bị nạt như hăm dọa, đánh đập được san sớt phổ thông trên các trang mạng từng lớp. Hành vi doạ trong độ tuổi đi học liên tưởng đến các vấn đề như thành tích học tập kém, hút thuốc lá và thiên hướng lạm dụng rượu tăng, khả năng kiểm soát cảm xúc kém, có nguy cơ tự sát tiềm tàng.
Có mối liên quan giữa học trò bị ăn hiếp với các yếu tố:
- Đặc điểm cá nhân chủ nghĩa: hạnh kiểm, học lực, giới tính và khối lớp của học trò
- Gia đình: nghề, học vấn, tình trạng hôn nhân của bác mẹ, kinh tế gia đình, học sinh sống chung với ai, mức độ quan tâm của gia đình, chừng độ học sinh chứng kiến bạo hành gia đình và mức độ bị người nhà la mắng, đánh đập.
- Môi trường sống: chừng độ đánh nhau, cãi nhau tại nơi sinh sống và nhợt xã hội.
- Nhà trường: mối quan hệ với thầy giáo, học sinh sống cô lập và chứng kiến ăn hiếp tại dài.
Theo một nghiên cứu trên 248 học trò trung học cơ sở tại tỉnh Phú Yên, tỉ lệ học sinh bị ăn hiếp là 37,9%. Những nguyên tố hệ trọng đến bị ăn hiếp ở học trò là học lực, hạnh kiểm, khối lớp, kinh tế gia đình, tình trạng đánh nhau/cãi nhau và xảy ra các tệ bạc xã hội tại khu vực sống, có chứng kiến nạt trong dài và mối quan hệ không tốt với thầy cô. Trong đó 3 nguyên tố gồm học lực, kinh tế gia đình và tình trạng đánh nhau hoặc cãi nhau tại khu vực sống cần được chú trọng.
Trong nghiên cứu trên, phần nhiều học sinh nhận được sự quan tâm từ gia đình, trong đó 64,5% cho là rất quan hoài và 31,1% là quan tâm, có 0,8% cho rằng không được gia đình quan tâm. Trong 12 tháng qua, phần lớn học sinh không chứng kiến bạo lực gia đình (60,1%), nhưng có tới 51,6% học trò đáp đã bị người thân la mắng đánh đập, trong đó 6,8% học sinh bị la mắng, đánh đập với chừng độ thẳng tắp. Hơn 50% học sinh sống trong khu vực có xảy ra đánh nhau hoặc cãi nhau, với mức độ thỉnh thoảng là 43,1% và thẳng tắp là 8,9%. Một phần nhỏ học trò sống trong khu vực có các nhợt từng lớp như cờ bạc, trộm cắp, cướp giật…
Một điều đặc biệt, những học sinh từ khối lớp 7 đến khối lớp 9 trong nghiên cứu này có tỉ lệ bị nạt cao hơn so với học trò lớp 6.học sinh có học lực từ khá trở xuống có tỉ lệ bị nạt cao hơn so với học sinh có học lực giỏi.học trò có hạnh kiểm từ khá trở xuống có tỉ lệ bị bắt nạt cao hơn so với học sinh có hạnh kiểm tốt. Theo định nghĩa, trêu chọc được thực hành một cách thân thiện, vui vẻ không được xem là bắt nạt, có thể học trò đang trong độ tuổi có sự biến chuyển về mặt tâm lý, những học sinh ở khối lớp lớn hơn dễ mẫn cảm hơn với sự thục của bạn bè và cho rằng đó là hành vi nạt đối với mình.
Những học sinh có học lực kém thường bị bạn bè thuộc làu gây khó chịu hoặc ít được để ý gây cảm giác bị xa lánh, đó được xem là những hình thức ăn hiếp. Tâm lý chung của các bậc phụ huynh là không muốn cho con em mình chơi với những trẻ sống ở môi trường sống phức tạp, có nhẽ thành ra mà những học sinh sống ở nơi ngay xảy ra đánh nhau/cãi nhau thường bị nạt hơn. Bên cạnh đó, với những học sinh có điều kiện kinh tế gia đình khá giả, thứ nhất, có thể cách ứng xử của các em chưa hiệp; thứ hai, các em thường mang những đồ vật có giá trị đến lớp, vô hình chung những điều đó đã khiến các em trở thành nạn nhân của bắt nạt trong trường.
Mặc dù mối can dự giữa học trò bị đe với các nguyên tố khác về đặc điểm nhà trường là chưa rõ ràng, song vẫn cần sự quan hoài nhiều hơn từ phía nhà trường.Việc học sinh nhận định rằng xuân đường đối không công bằng có thể phát sinh sự ganh tị, dẫn đến những ứng xử không hợp giữa các học trò với nhau.Bên cạnh đó, tác động từ phương pháp giáo dục có thể có ảnh hưởng tích cực hoặc thụ động đến nhận thức của học sinh, bởi thế việc lựa chọn hình thức xử phạt một cách hợp lý và khoa học là quan yếu.
CN Y tế Công cộng LÊ HUỲNH NHƯ
Các đôi chân vàng U23 Việt Nam
